100. rocznica urodzin
ur. 7 stycznia 1923 r. w Krakowie,
zm. 21 lutego 2011 r. tamże.
Polski malarz, rysownik, scenograf, filozof i teolog prawosławny. Uważany za jednego z najwybitniejszych współczesnych ikonopisarzy.
Jerzy Nowosielski to polski malarz, rysownik i teoretyk sztuki, którego nie da się przyporządkować żadnemu z kierunków w sztuce współczesnej. Urodził się 7 stycznia 1923 roku i przyszło mu żyć 88 lat, gdyż zmarł dnia 21 lutego 2011 roku. W latach 1945 – 1947 studiował w krakowskiej ASP u Eugeniusza Eibischa, natomiast dyplom otrzymał dopiero w 1961 roku. Po studiach do 1949 roku był asystentem Tadeusza Kantora w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Krakowie. W latach 1957 – 1962 wykładał w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi. Jego dalsze losy związane były z ASP w Krakowie, gdzie od 1984 roku otrzymał tytuł profesora. Chętnie uczestniczył w wystawach Grupy Młodych Plastyków oraz w I Wystawie Sztuki Nowoczesnej. Później nie uczestniczył w żadnych oficjalnych wystawach, gdyż jego twórczość lat 1949 – 1954 była artystyczną polemika z obowiązującą doktryną realizmu socjalistycznego. Początkowo malował kompozycje figuralne (Narzeczona Pianisty 1947), martwe natury i pejzaże oraz obrazy abstrakcyjne z elementami surrealizmu (Bitwa o Addis Abebę 1947). Od 2. Połowy lat 50. W malarstwie Nowosielskiego można zauważyć silne oddziaływanie malarstwa ikonowego, którego teologię i warsztat artysta poznał w unickim klasztorze koło Lwowa. Nowosielski wciąż malował sceny figuralne (Kwartet 1959), ale jego uwagę skupiały również akty kobiece (Akt z lustrem 1961) i portrety (Portret kobiety 1960). Malarstwo Nowosielskiego charakteryzuje się uproszczonym widzeniem postaci ludzkiej oraz stosowaniem szerokich płaszczyzn koloru. Artysta tworzył także pełne metafizycznego skupienia martwe natury (Dwie kobiety z martwą naturą 1972), widoki syntetyczne (Kolejka wąskotorowa 1995), niekiedy graniczące z abstrakcją pejzaże (Plaża 1980) oraz kompozycje abstrakcyjne (Abstrakcja błękitna 1978). Istotną dziedziną twórczości Jerzego Nowosielskiego są ikonostasy (m.in. w cerkwi w Orzeszkowie koło Hajnówki 1967) i malowidła ścienne (m.in. w kościele Opatrzności Bożej w Wesołej koło Warszawy 1976 – 1979). Tutaj tradycję ikony artysta połączył z tradycjami awangardy. Szeroko rozpoznawalne są również poglądy Nowosielskiego na sztukę, a to wszystko dzięki książkom: Wokół ikony. Rozmowy z Jerzym Nowosielskim (1985) i Inność prawosławia (1991).
W obrazach Jerzego Nowosielskiego elementy współczesnego świata transportowane są na język form, bliski malarstwu ikonowemu. Fragmenty pospolitej rzeczywistości, które uwiecznił w swoich aktach, widokach, pejzażach, zostały zhierarchizowane i stały się jakoby uroczystymi prezentacjami, które intrygują ze względu na ich tajemniczość. Dzieła Nowosielskiego, podobnie jak ikony, ujawniają dychotomiczną naturę otaczającego świata, gdzie duch zawsze łączy się z materią, gdzie za każdym przedmiotem stoi myśl, idea.
W swojej twórczości artysta wprowadził daleko posunięte uproszczenia kształtów i przestrzeni, zrezygnował z miękkich przejść między poszczególnymi kształtami, a dzielące je granice podkreślał wyraźnym konturem. Warto też dodać, że nie stosował modelunku bryłowego i światłocienia. W jego obrazach wyróżnia się zwarty, jednolity i precyzyjnie położony kolor , który emanuje własnym wewnętrznym światłem.
Źródło: Malarstwo polskie, red. B. Kaczorowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009.
MULTIMEDIA:
https://trojka.polskieradio.pl/artykul/3099579,Jerzy-Nowosielski-Artysta-uwielbiany-i-odrzucany